Jak tworzyć mapy myśli? – podstawy mindmappingu

Jak tworzyć mapy myśli? Wiele ludzi zadaje mi to pytanie, przeglądając moje notatki, przygotowane w ten właśnie sposób. W tym artykule przedstawię podstawowe sposoby i zasady ich sporządzania, opublikowane w książkach Tony’ego Buzana, czyli twórcy tzw. mindmappingu. Te książki – do których lektury zachęcam to: „Mapy twoich myśli”, „Pamięć na zawołanie” oraz „Rusz głową”. Wiem, że są jeszcze inne, ale na razie dotarłam tylko do tych.

Zanim jednak powiem Wam jak się tworzy mapy myśli, to zachęcam do przeczytania mojego wcześniejszego posta na blogu o tym, dlaczego warto tworzyć mapy myśli, czym one są i tak dalej. Link znajdziecie tutaj: to znaczy na tym całym tekście :).

Jak tworzyć mapy myśli – zasady

#Akcentuj

Mózg o wiele szybciej i na dłużej zapamiętuje to, na co się mu zwróci uwagę. Szczególnie łatwo zapadają w pamięć informacje, które wywołują w nas określone skojarzenia, które się często powtarzają oraz elementy nie pasujące do innych, w jakiś sposób się wyróżniające.  Dlatego na środku mapy powinno się umieścić najważniejsze słowo, temat całej mapy – najlepiej w formie rysunku, który łatwo zapada w pamięć. Rysunki należy także stosować na obszarze całej mapy – dzięki temu łączymy funkcje obu półkul mózgowych. Ja na razie tego nie robię w mapach „na czysto”, ale uczę się rysować (bardzo, bardzo amatorsko :)), żeby w przyszłości ten element też wykorzystać. Zawsze jednak warto stosować kolory – barwy pobudzają kreatywność i wyobraźnię. Ponadto – gdy zastosujemy określony kolor do konkretnego zagadnienia, to o wiele prościej potem przy powtarzaniu zobaczymy, co się z czym wiąże. Warto tez różnicować wielkość liter i obrazków – stworzy to wyraźny podział na hierarchię wartości tych informacji – większe będą rzeczy ważniejsze, mniejsze – mniej ważne.

#Używaj skojarzeń

Tworząc mapę myśli zawsze należy pamiętać, że tworzymy ją dla siebie. Stosujmy więc skróty i symbole, które będą nam się kojarzyły z pewnymi rzeczami, które wspomogą naszą pamięć i pozwolą nam coś na dłużej zapamiętać. Można łączyć elementy strzałkami – automatycznie wskaże nam to połączenia między niektórymi tematami. Można przyporządkować określone kolory do określonych zagadnień – jedno ramię mapy rysować jednym kolorem. Można też podkreślać lub akcentować różne elementy, np. daty na czerwono, cytaty na zielono, wzory na czarno. Dzięki temu powtarzając, od razu wychwycimy te elementy.

#Mapa musi być przejrzysta

Ta kwestia dotyczy także notatek konwencjonalnych – z chaotycznych i nieuporządkowanych notatek bardzo trudno się nauczyć. Odpowiadając na pytanie jak tworzyć mapy myśli w skuteczny sposób należy w tym kontekście pamiętać o następujących kwestiach:

  • używaj dużego arkusza papieru, dłuższą krawędzią poziomo, dzięki czemu będziesz mieć więcej miejsca. Słowa zapisuj w taki sposób, aby dało się je odczytać bez kręcenia kartką (przewidywalne przez Tony’ego Buzana maksymalne odchylenie słów od pionu to 45°,
  • na każdej linii zapisz tylko jedno słowo – słowo kluczowe,
  • pisz drukowanymi literami – dzięki temu łatwiej je odczytasz i zapamiętasz. Dodatkowo pisze się je trudniej niż małe litery, przez co nie będzie Ci się chciało (najprawdopodobniej) pisać całych zdań w ten sposób,
  • twórz linie tej samej długości, co słowa (to dlatego mi się pewne rzeczy nie mieszczą na mapach! Tak to jest, jak się nie umie czytać ze zrozumieniem i nie czyta się instrukcji obsługi ;)),
  • wszystkie linie powinny się ze sobą łączyć, a linie główne łączyć się z obrazkiem (słowem) środkowym – czyli wszystko wynika ze słowa kluczowego,
  • główne gałęzie mapy powinny być grubsze.

#Wypracuj własny styl

Każdy człowiek jest inny. Każdy ma inny bagaż doświadczeń – był w innych miejscach, czytał inne książki, zna różnych ludzi. Każdemu z wszystkim kojarzą się różne rzeczy, więc ponownie przypominam – mapy tworzysz dla siebie. Ucz się na błędach, stosuj nowe skróty, jeśli pewne kwestie często pojawiają się w Twoich mapach, wymyśl dla nich jakiś symbol i go stosuj. W ten sposób Twoje mapy będą bardziej kolorowe, bardziej przejrzyste i dzięki temu łatwiej będziesz je zapamiętywać. Tony Buzan twierdzi, że należy przygotować około 100 map,żeby wypracować swój styl – wymaga to eksperymentów, prób, błędów, ale prowadzi do świetnych rezultatów.

Jak tworzyć mapy myśli – forma

#Stosuj hierarchię pojęć

W mapie myśli wszystko powinno wynikać ze wszystkiego. Najważniejsze słowo kluczowe na środku mapy. Od niego powinny odchodzić gałęzie z najważniejszymi „podpunktami” tego zagadnienia. Każde kolejne zagadnienie i każdy kolejny poziom mapy powinien być coraz bardziej szczegółowy. Na najcieńszych gałązkach, najdalej od słowa centralnego powinny znaleźć się najmniej istotne informacje albo chociażby przykłady ilustrujące ten konkretny temat.

#Porządek numeryczny

To jest szczególnie istotne, jeżeli nie będziesz opracowywać map na czysto, tak jak robię ja. Jeśli przygotujesz mapę na przykład wystąpienia publicznego, to możesz nanieść sobie numerki przy poszczególnych gałęziach, dzięki czemu od razu odnajdziesz to, o czym chcesz mówić w danej kolejności. Pomoże to nadać Twojej wypowiedzi porządku i logicznego powiązania elementów.

Utrwalanie

Mapy myśli może i są genialne, może i ułatwiają zapamiętywanie i porządkowanie informacji, ale mimo to należy je utrwalać. I to należy je utrwalać regularnie. Tony Buzan zaleca następującą częstotliwość powtórek:

  • po 10-30 minutach (ja po prostu muszę wtedy przepisać tę mapę na czysto, więc traktuję to jako pierwszą powtórkę),
  • następnego dnia,
  • po tygodniu,
  • po miesiącu,
  • po trzech miesiącach,
  • po sześciu miesiącach.

Zakładając, że zaczynam przygotowywać mapy na egzamin, który mamy za tydzień, to powtórki po sześciu miesiącach są kiepskim pomysłem – biorąc pod uwagę ten egzamin. Z drugiej strony, jeśli mamy porządek w mapach, to na serio umożliwiają długotrwałe zapamiętywanie informacji. Ale z kolejnej strony powtarzanie powtarzaniu nie jest równe.

Powtarzaj aktywnie

Bierne czytanie książek sprawia, że już po dwóch tygodniach pamiętamy tylko 10% materiału. Dlatego przy powtarzaniu należy starać się odtwarzać to, co się na mapach znajduje – nie czytać ich, tylko na przykład spróbować narysować je na nowo, bez patrzenia na nie. Gdy nie mamy fizycznie takiej możliwości można bez patrzenia na mapę wodzić po niej palcem i próbować w myślach odtworzyć, co się znajdowało na danej gałęzi a następnie sprawdzić, gdzie popełniliśmy błąd, albo o czymś zapomnieliśmy. W ten sposób powtórki będą o wiele bardziej efektywne niż tylko bierne przeglądanie map.

To tyle na temat tego, jak tworzyć mapy myśli.

Teraz parę słów prywaty 🙂

Nie byłam zwolennikiem map myśli od początku – z wielu powodów. Oto lista:

  • tradycyjny sposób notowania może i był żmudny, ale się u mnie sprawdzał – osiągałam w szkole i na studiach dobre rezultaty, to po co to zmieniać?
  • drugi powód, żeby nie zmieniać tego, co stare i sprawdzone było to, że sama jestem stara i sprawdzona – no sorry, ale żeby na ostatnim roku studiów uczyć się uczyć?
  • na mapach myśli należy rysować – a przecież ja nie umiem rysować!
  • gimnazjum, liceum i studia skończyłam właściwie tylko z jednym (często pożyczanym i nieoodanym), niebieskim długopisem (poza okresami, gdy trzeba było mieć ołówek i linijkę) – a tu trzeba było mieć kolorowe długopisy – za dużo długopisów musiałabym pożyczyć i nie oddać 😀

Moje błędy

Wszystko to spowodowało, że byłam negatywnie usposobiona do map myśli. Ale potem sobie pomyślałam – czemu by nie spróbować! I spróbowałam, ale początek nie był obiecujący – zaczęłam robić pozorne mapy myśli, czyli wybrałam tylko te z zasad, które wydawały mi się logiczne. W związku z tym robiłam mapy takie jak poniżej – po prostu pisałam temat na środku, albo coś, co powinno być tematem a dookoła przepisywałam slajdy.

jak tworzyć mapy myśli a właściwie jak tego nie robić

To jest takie przekonanie szkolne, że należy się uczyć dokładnie takimi słowami, jak to było pokazane na wykładzie – cóż, niektórzy nauczyciele tego wymagają. Ale zawarcie tematu swoimi słowami sprawia, że rozumiemy z tego więcej i układamy to sobie w głowie. Ponadto slajdy same w sobie nie muszą być uporządkowane – dobrze ogarnięta mapa pozwala te rzeczy wyeliminować. Tak wygląda poprawiona mapa z rysunku powyżej, rozwinięta o dalszą część, logicznie powiązanego z tym materiału.

jak tworzyć mapy myśli

I znowu – nie jest to idealna mapa, ale już bardziej mapę przypomina. Daję za dużo tekstu i mam problem z rozmieszczeniem na kartce. Nie rysuję. Ale przyznam szczerze, że egzamin za tydzień z ogromu materiału nie jest najlepszym okresem do eksperymentów 😀 Teraz zamierzam jednak zaprząc mapy do innych celów, np. planowania, podejmowania decyzji i SYSTEMATYCZNEGO przygotowywania ich w trakcie nauki. I wiem, że się sprawdzą, bo sprawdziły się już te wykonywanie nieudolnie. Gdy wejdę na wyższy poziom to drżyjcie narody 🙂

Gdybyście nadal nie do końca wiedzieli jak tworzyć mapy myśli to odsyłam do książek autorstwa Tony’ego Buzana – tytuły macie na początku artykułu. Możecie też pytać w komentarzach tu, lub na Facebooku, możecie też pisać na priva. Chętnie pomogę – w końcu jesteśmy tu po to, żeby się ciągle rozwijać 🙂