Rodzaje inteligencji – dlaczego niektórzy radzą sobie lepiej w szkole?

Człowiek człowiekowi nierówny, podobnie i inteligencja inteligencji nierówna – występują bowiem różne rodzaje inteligencji. System oświaty skupiony jest na dwóch podstawowych jej typach- przez to niektórzy są jakby na starcie faworyzowani a inni od samego początku mają pod górkę. Ale po kolei.

Czym jest inteligencja?

Cytując za wikipedią, można powiedzieć, że inteligencja to:

„zdolność do postrzegania, analizy i adaptacji do zmian otoczenia. Zdolność rozumienia, uczenia się oraz wykorzystywania posiadanej wiedzy i umiejętności w sytuacjach nowych. Cecha umysłu warunkująca sprawność czynności poznawczych, takich jak myślenie, reagowanie, rozwiązywanie problemów”.

Rodzaje inteligencji

Brzmi logicznie. Profesor Howard Gardner z Uniwersytetu Harvarda stwierdził, że istnieją różne rodzaje inteligencji i wyróżnił ich łącznie osiem:

  1. inteligencja językowa – jak sama nazwa wskazuje, ten rodzaj inteligencji uwzględnia umiejętność czytania, pisania i używania słów w komunikacji. Ten typ inteligencji jest bardzo dobrze rozwinięty u pisarzy, poetów i różnego rodzaju mówców. Ten też rodzaj inteligencji rozwijam, próbując zapisać swoje fruwające myśli w jeden, zwięzły i zrozumiały artykuł. Tu i teraz 🙂 Ty ten rodzaj inteligencji możesz rozwinąć pisząc jakiś komentarz pod tym postem, śmiało 🙂
  2. inteligencja logiczna (matematyczna) – zdolność rozumowania i liczenia. Umiejętność ta jest w wysokim stopniu rozwinięta u naukowców, prawników i sędziów. Rozwijacie ją, gdy rozwiązujecie zadania z matematyki, próbujecie ogarnąć działanie czegoś wyrzuciwszy wcześniej instrukcję obsługi (ja sobie nie poradzę?! :)) albo niczym pracownik laboratorium przeliczacie skomplikowane proporcje proszku do pieczenia gdy robicie ciasto z dwóch porcji.

Nauczanie w szkole

Szkoła wymaga posiadania przez uczniów inteligencji z tych dwóch grup – przedmioty dzieli się zgrubnie na dwa bloki – humanistyczne, rozwijające inteligencję językową i matematyczno-przyrodnicze, gdzie wymagana jest inteligencja logiczna. Jeżeli u ucznia żadna z tych dwóch rodzajów nie jest dominująca, albo chociaż „w miarę” rozwinięta, to ma on problem, bo nie potrafi pewnych rzeczy i trudności przeskoczyć, a nauczyciel najczęściej nie ma czasu/chęci/wiedzy albo wszystkiego po trochu, żeby temu uczniowi pomóc. Okej, co prawda w programie nauczania znajdują się przedmioty takie jak plastyka, muzyka i wf to jednak często bywają one traktowane od niechcenia, jako te mniej ważne. A to nie jest do końca tak. Wszystko ma znaczenie, bo też wszystkich rodzajów inteligencji potrzebujemy i też używamy praktycznie codziennie.

Inne rodzaje inteligencji:

  1. Inteligencja muzyczna – rozwinięta u kompozytorów, dyrygentów, wokalistów i instrumentalistów. Rozwijana poprzez kontakt z muzyką, śpiewanie pod prysznicem, wystukiwanie melodii długopisem albo parodiowanie głosu i intonacji wrednej koleżanki.
  2. Inteligencja przestrzenna i wizualna – wykorzystują ją najczęściej architekci, rzeźbiarze, malarze, ale także piloci i nawigatorzy. W wersji mniej skomplikowanej jest wymagana, gdy dorysowujesz wąsy kobiecie na okładce krzyżówki albo gdy próbujesz odnaleźć swoje auto na parkingu (zaparkowałam pod słupem, skąd mogłam wiedzieć, że tu tyle słupów?!)
  3. Inteligencja kinestetyczna (fizyczna) – rozwinięta u sportowców, tancerzy, gimnastyków, oraz np. u chirurgów, od których wymaga się dużej sprawności manualnej. Możesz jej potrzebować, gdy starasz się zawiązać krawat, próbujesz zapleść skomplikowanego warkocza albo idziesz z dwoma kubkami pełnymi kawy i nie chcesz się wywrócić na progu.
  4. Inteligencja interpersonalna – umiejętność nawiązywania kontaktu z ludźmi – wykorzystują ją handlowcy, negocjatorzy oraz mówcy motywacyjni – często ten typ inteligencji wiąże się z technikami wywierania wpływu. Wykorzystywana bardzo często i praktycznie wszędzie. We współczesnym świecie trudno sobie nawet wyobrazić sytuację, w której powiedzmy przez dwa-trzy dni nie mielibyśmy kontaktu z innymi ludźmi.
  5. Inteligencja intrapersonalna (introspektywna) – zdolność niektórych do wejrzenia głębiej w siebie, poznania własnej osoby. O ludziach z rozwiniętą inteligencją intrapersonalną mówimy, że mają świetną intuicję. Albo po prostu, że są wiedźmami.
  6. Inteligencja przyrodnicza – zdolność pracy i życia zgodnie z naturą – zbieranie i zainteresowanie patykami, liśćmi, czerpanie przyjemności z przebywania na świeżym powietrzu i chodzeniu po lesie. Rozwijana właśnie poprzez kontakt z naturą.

 rodzaje inteligencji, schemat

Błędy edukacyjne

Uczeń nie potrafi zapamiętać wiersza? Klepie i klepie te same wersy, ale ciągle nie potrafi ich odtworzyć? Ale jak to się dzieje, że ten sam uczeń potrafi zapamiętać piosenkę już po dwukrotnym jej odsłuchaniu? Bo wykorzystał inny rodzaj inteligencji. Najwidoczniej u niego inteligencja muzyczna jest lepiej rozwinięta od tej językowej. Często też uczniowie o najlepiej rozwiniętej inteligencji kinestetycznej nie potrafią uczyć się siedząc – a do tego są zmuszani w klasie. W domu siedząc przy biurku też może się zdarzyć, że będą potrafili zapamiętać bardzo mało, a wystarczy, że będą spacerować po pokoju – i od razu efekty będą lepsze. Jedną z pierwszych rzeczy, jakich powinno się uczyć w szkole jest właśnie poznanie i zrozumienie, które rodzaje inteligencji są dominujące i potem pokierowanie technikami nauki w taki sposób, żeby proces zdobywania wiedzy był dla ucznia przyjemny i efektywny.

Beztalencia

Osobiście nie wierzę ludziom, którzy twierdzą, że są całkowitymi beztalenciami. Oni po prostu nie odkryli, który rodzaj inteligencji jest u nich dominujący, a nawet jeśli to wiedzą, to nie zrobili nic (nieważne z jakich powodów), żeby go rozwinąć bądź zrobić z niego źródło swojego utrzymania. Ktoś powie, że ma dobrze rozwiniętą inteligencję słowną i interpersonalną, jest dobrym słuchaczem i lubi rozmawiać, ale jeszcze nikomu nie płacili za rozmawianie? A psychologowie, dziennikarze? A taka Oprah Winfrey? Właśnie na rozmawianiu z ludźmi zrobiła karierę i zarobiły miliony dolarów! Ale faktycznie, może być beztalenciem kompletnym jeśli chodzi o inteligencję logiczną, bo nie lubiła matematyki (chociaż pewnie aż tak bardzo beztalenciem nie była w tym względzie bo nie miałaby tylu różnych biznesów i pieniędzy), mogła nie umieć śpiewać i nie mieć rozwiniętej inteligencji fizycznej. I co z tego? Każdy może być rekinem, jeśli tylko znajdzie swój ocean.

Rodzaje inteligencji, cytat Einsteina o zdolności ryb do wspinania się na drzewa

Rozwój inteligencji

Zachęcam do poznawania siebie, odkrywania swoich mocnych stron, ale i do rozwijania siebie cały czas. Kiedyś ludzi i naukowcy wierzyli, że inteligencja jest czymś z czym się rodzimy a IQ jest praktycznie niezmienne. A to nieprawda (swoją drogą IQ bada głównie inteligencję logiczną, wiec nie jest specjalnie miarodajny). Na inteligencję jako taką pracujemy codziennie i poprzez wszystkie czynności, których sobie często nie uświadamiamy: mycie zębów (inteligencja fizyczna), czytanie maili (językowa, interpersonalna), słuchanie radia (językowa-muzyczna), zmiana pasa ruchu przy jeździe samochodem (logiczna, wizualna i przestrzenna, fizyczna- zmiana biegów), rozwiązywanie krzyżówek (językowa, logiczna).

Pójdźmy czasami dalej w tym rozwoju – umyjmy zęby drugą ręką, włączmy innego rodzaju muzykę, nauczmy się żonglować, pojedźmy do pracy inną drogą, zrób coś inaczej. To są ćwiczenia, które nie tylko poprawią naszą kreatywność, ale i rozwiną naszą inteligencję, także tych rodzajów, których zazwyczaj używamy w mniejszym stopniu. Obserwujmy też dzieci i pomóżmy im znaleźć ich drogę: do efektywniejszej nauki i może w przyszłości także satysfakcjonującej pracy, bazującej na ich mocnych stronach.